Biz, Yevgeni Zamyatin

“- Bu aptalca! Saçma! Bunun bir devrim teşebbüsü olduğunu nasıl anlamazsın?
– Evet, devrim! Niye saçma olsun ki?
– Saçma, çünkü devrim yapılamaz. Çünkü bizim, sen değil, ben konuşuyorum, bizim devrimimiz sonuncuydu. Bundan sonra başka bir devrim olamaz. Bu herkesin malumu…
Kaşları alaycı ve keskin üçgenini oluşturuverdi:
– Tatlım, sen bir matematikçisin. Hattâ daha da fazlası, sen bir matematik filozofusun. Şimdi bana en son sayıyı söyle bakalım.
– Yani? Ben… ben neyin sonuncusu olduğunu anlamıyorum.
– Bilirsin işte, sonuncu, en üst, en büyük.
– Ama I, bu çok saçma. Bir kere sayıların sayısı sonsuzdur, sen hangi sonuncuyu istiyorsun?
– Peki sen hangi son devrimi istiyorsun? Sonuncu diye bir şey yok, devrimler sonsuzdur. Son devrim çocuklar içindi, çocuklar sonsuzluktan korkar, çocukların geceleri rahat uyuyabilmeleri için gerekli olan ise…
– İyilikçi aşkına söyle, tüm bunların anlamı ne? Eğer herkes mutluysa, bunların anlamı ne?
– Diyelim ki… Tamam, senin dediğin gibi olsun. Peki ya sonra?
– Komik! Kesinlikle çocukların soracağı bir soru. Çocuklara bir şeyi sonuna kadar anlat, yine de “peki sonra”, “peki neden” diye sorarlar.
– Çocuklar biricik cesur filozoflardır. Cesur filozoflar da mutlaka çocuktur. Tam da böyle, çocuklar gibi, her zamanki ve gerekli soru “bundan sonra ne olacak?” sorusudur.
– Sonra hiçbir şey olmayacak! Nokta. Tüm kainatta, eşit bir biçimde ve her yere dökülmüş…
– A, demek öyle: eşit biçimde ve her yerde! İşte entropi burada, psikolojik entropi. Senin gibi bir matematikçi nasıl olur da farklılığın, sadece derece farklılıklarının, sadece sıcaklık kontrastlarının sadece onların yaşamında olduğunu anlamaz. Eğer her yerde ve tüm kainatta vücut aynı sıcaklıkta veya aynı soğuklukta olsaydı… Ateş, patlama ve cehennem olması için birbirlerine çarptırmak lazım. Ve bir çarpıştıracağız.
– Ama I, anla, anla beni: atalarımız İkiyüzyıl Savaşı’nda tam da bunu yaptılar… Tam da bunu yaptılar…
– Haklıydılar, bin defa haklıydılar. Sadece bir hataları vardı: daha sonraları kendilerinin doğada bulunmayan son numara olduklarını iddia ettiler. Onların hatası Galileo’nun yaptığı hataydı: Dünyanın Güneş’in çevresinde hareket ettiğini söylerken doğruyu söylüyordu, ama tüm güneş sisteminin başka bir merkezin çevresinde hareket ettiğini bilmiyordu; görece değil, gerçek Dünya yörüngesinin hiç de basit bir çember olmadığını bilmiyordu.
– Peki ya siz?
– Biz şimdilik son sayı diye bir şeyin olmadığını biliyoruz. Belki de unuturuz bunu. Hayır: hattâ belki de herkesin yaşlanması nasıl kaçınılmazsa, biz de yaşlandığımızda unutacağız. İşte o zaman biz de sonbaharda ağaçlardan kopan yapraklar gibi, yarından sonraki gün sizin… gibi, kaçınılmaz olarak aşağıya ineceğiz.”

Aslında tüm romanı özetleyen bu uzun pasajda her şey yatıyor. Evrim ve devrim üzerine, taa o zamanar yazılmıış başarılı bir distopya bu. Edebi anlamda bir başyapıt değilse de, konu ve anafikir açısından çok yukarılarda bir yerlerde.

Biz

Evet, dendiği gibi, Bindokuzyüzseksendört’ten Cesur Yeni Dünya’ya kadar, hatta belki sinemadaki birçok iyi distopyaya kadar, hemen her şeyin ana hatlarını bu roman belirlemiş olabilir. İlklerden biri olmak bunu her zaman sağlar.

İçinde, bahsettiğim gibi güzel mesajlar var. Bilhassa sürekli devrim konusunda, iyiden iyiye Troçkist bir tavır takınıyor, iyi de ediyor, zira öngörülerinde haklı çıkmış bir şekilde, gururla söyleyebilir ki, tek ülke sosyalizmi nalları dikmiş halde.

Hülâsa; devrimsel bir bilimkurgu yönüyle, gayet başarılı. Özellikle de, devrimin ‘içinden’ birisi tarafından yazılmış olmasıyla. Bir de şöyle güzel bir cümlesi var:

“İnsanı suçtan arındırmanın tek yolu onu özgürlükten arındırmaktır.”

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s